หลังจากสถานการณ์โควิด-19 ดีขึ้น และกลายเป็นโรคประจำถิ่นไปแล้ว ทำให้ผู้คนเริ่มทยอยออกมาท่องเที่ยว โดยเฉพาะไปท่องเที่ยวต่างประเทศ ได้ชอปปิงใช้จ่ายอย่างเพลินใจ และแน่นอนว่าจะต้องมีการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ เพื่อนำไปใช้สอยในต่างแดนด้วย
โดยปัจจุบันสามารถหาสถานที่รับแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศได้ง่ายกว่าสมัยก่อน เพราะมีธุรกิจแลกเปลี่ยนเงินตราเกิดขึ้นจำนวนมาก ซึ่งธุรกิจนี้ถือเป็นธุรกิจที่มีกฎระเบียบค่อนข้างเยอะ ตั้งแต่ต้องขออนุญาตประกอบกิจการ ต้องเป็นกิจการที่จดบริษัทนิติบุคคลเท่านั้น และต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (อ่านเพิ่มเติมได้จากบทความ แลกเปลี่ยนเงินตรา) ที่สำคัญคือ ภาษีธุรกิจเฉพาะแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
เนื่องจากธุรกิจแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ จัดอยู่ในกลุ่มธุรกิจเฉพาะ ผู้ประกอบการจึงมีหน้าที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ ด้วย ซึ่งวันนี้เรามาทำความรู้จักกับภาษีธุรกิจเฉพาะ ซึ่งน้อยคนนักจะให้ความสำคัญกับภาษีธุรกิจเฉพาะนี้ และภาษีธุรกิจเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศกัน
ภาษีธุรกิจเฉพาะคืออะไร
ภาษีธุรกิจเฉพาะ เป็นภาษีทางอ้อมที่จัดเก็บจากการประกอบกิจการเฉพาะอย่าง แทนภาษีการค้าที่ถูกยกเลิก ซึ่งภาษีธุรกิจเฉพาะเริ่มใช้บังคับตั้งแต่ พ.ศ.2535 พร้อมกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งผู้มีหน้าที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ คือ ผู้ประกอบการเฉพาะอย่างที่กฎหมายกำหนด โดยผู้เสียภาษีที่อยู่ในข่ายบังคับของภาษีธุรกิจเฉพาะ จะไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เพื่อป้องกันปัญหาการเสียภาษีซ้ำซ้อน
ทั้งนี้ ภาษีธุรกิจเฉพาะจะประเมินจากฐานภาษี คือ รายรับ เช่น เงิน ทรัพย์สิน ค่าตอบแทน หรือประโยชน์ใดๆ อันมีมูลค่าที่ได้รับหรือพึงได้รับ ไม่ว่าในหรือนอกราชอาณาจักรอันเนื่องมาจากการประกอบการ โดยใครที่ประกอบธุรกิจในกลุ่มที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ จะต้องยื่นแบบคำขอจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.01 ภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มประกอบกิจการ
และมีหน้าที่ยื่นแบบแสดงรายการโดยใช้แบบ ภ.ธ.40 แสดงประเภทกิจการ จำนวน เงินรายรับ จำนวนเงินภาษีธุรกิจเฉพาะ และภาษีท้องถิ่น 10% ของภาษีธุรกิจเฉพาะ ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ทุกเดือนแม้ว่าเดือนใดจะไม่มีรายรับก็ตาม ณ สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาในท้องที่ที่สถานประกอบการตั้งอยู่ หรือสามารถยื่นแบบทางออนไลน์ได้ทางเว็บไซต์ของกรมสรรพากร
แต่หากเดือนใดคำนวณแล้วภาษีธุรกิจเฉพาะไม่ถึง 100 บาท ผู้ประกอบการไม่ต้องเสียภาษีสำหรับเดือนภาษีนั้น แต่ยังคงต้องยื่นแบบแสดงรายการตามปกติ
ผู้มีหน้าที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
ผู้มีหน้าที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ได้แก่ ผู้ประกอบกิจการที่ประกอบธุรกิจเฉพาะอย่าง ตามที่กฎหมายกำหนด ได้แก่
- กิจการธนาคาร
- ธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ ธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์
- การรับประกันชีวิต
- การรับจำนำ
- การประกอบการโดยปกติเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ ได้แก่ การให้กู้ยืมเงินค้ำประกัน แลกเปลี่ยนเงินตรา ออก ซื้อ หรือขายตั๋วเงิน หรือรับส่งเงินไปต่างประเทศด้วยวิธีต่างๆ
- การขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร
- การซื้อและขายคืนหลักทรัพย์
- การประกอบธุรกิจแฟ็กเตอริง คือธุรกิจที่ลูกค้าตกลงจะโอนหนี้ทางการค้า ให้แก่ผู้ประกอบธุรกิจแฟ็กเตอริง โดยผู้ประกอบการธุรกิจแฟ็กเตอริงนั้นตกลงจะให้สินเชื่อ รวมถึงการรับที่จะดำเนินธุรกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง ได้แก่ การบริหารลูกหนี้ การเรียกเก็บหนี้ เป็นต้น
โดยธุรกิจเฉพาะสามารถทำได้ทั้งในรูปแบบของบุคคลธรรมดา คณะบุคคลที่มิใช่นิติบุคคล กองมรดก ห้างหุ้นส่วนสามัญ กองทุนหน่วยงาน หรือกิจการของเอกชนที่กระทำโดยบุคคลธรรมดาตั้งแต่สองคนขึ้นไปที่ไม่ใช่นิติบุคคล องค์การของรัฐบาล สหกรณ์ และองค์กรอื่นที่กฎหมายกำหนดให้เป็นนิติบุคคล
แต่ถ้าหากเป็นธุรกิจแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ กฎหมายกำหนดให้เป็นนิติบุคคลเท่านั้นที่สามารถทำธุรกิจเฉพาะนี้ได้
หลักการคำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
การคำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะจากฐานภาษีของกิจการ คือการนำรายรับก่อนหักรายจ่ายที่ผู้ประกอบการได้รับ หรือพึงได้รับจากการประกอบกิจการ x อัตราภาษีตามที่กำหนดไว้ และต้องเสียภาษีท้องถิ่นอีก 10% ของภาษีธุรกิจเฉพาะ ดังตารางต่อไปนี้
| ประเภทกิจการ | ฐานภาษี | อัตราภาษี (%) |
| 1.กิจการธนาคาร, ธุรกิจเงินทุน, ธุรกิจหลักทรัพย์, ธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์และการประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ | – ดอกเบี้ย ส่วนลด ค่าธรรมเนียม ค่าบริการ หรือกำไรก่อนหักรายจ่ายใดๆ จากการซื้อหรือขายตั๋วเงินหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ใดๆ
– กำไรก่อนหักรายจ่ายใดๆ จากการแลกเปลี่ยนหรือซื้อขายเงินตรา การออกตั๋วเงินหรือการส่งเงินไปต่างประเทศ |
3.0
3.0 |
| 2.กิจการรับประกันชีวิต | – ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม หรือค่าบริการ | 2.5 |
| 3.กิจการโรงรับจำนำ | – ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม
– เงิน ทรัพย์สิน ค่าตอบแทน หรือประโยชน์ใดๆ อันมีมูลค่าที่ได้รับ หรือพึงได้รับจากการขายของที่จำนำหลุดเป็นสิทธิ |
2.5
2.5 |
| 4.การค้าอสังหาริมทรัพย์ | – รายรับก่อนหักรายจ่ายใดๆ | 3.0 |
| 5.การขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ | – รายรับก่อนหักรายจ่ายใดๆ | 0.1 (ยกเว้น) |
| 6.การซื้อและขายคืนหลักทรัพย์ที่ได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ | – กำไรก่อนหักรายจ่ายใดๆ จากการขายคืนหลักทรัพย์ แต่ไม่รวมถึงดอกเบี้ย เงินปันผล หรือผลประโยชน์ใดๆ ที่ได้จากหลักทรัพย์ | 3.0 |
| 7.ธุรกิจแฟ็กเตอริง | – ดอกเบี้ย ส่วนลด ค่าธรรมเนียมหรือค่าบริการ | 3.0 |
ทั้งนี้ สำหรับธุรกิจแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ จัดอยู่ในกลุ่มการประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ ดังนั้น ต้องนำกำไรก่อนหักรายจ่ายใดๆ จากการแลกเปลี่ยนหรือซื้อขายเงินตรา x 3% (อัตราภาษี) ดังตัวอย่างการคำนวณต่อไปนี้
ตัวอย่าง… การคำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
กำไรก่อนหักรายจ่ายใดๆ จากการแลกเปลี่ยนหรือซื้อขายเงินตราต่างประเทศ จำนวน 100,000 บาท
= 100,000 x 3% = 3,000 บาท
ภาษีท้องถิ่น 10% = 3,000 x 10%
ภาษีธุรกิจเฉพาะที่ต้องเสีย = 3,300 บาท
สรุป… ภาษีธุรกิจเฉพาะแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
จากข้อมูลเกี่ยวกับภาษีธุรกิจเฉพาะข้างต้น สามารถสรุปได้ว่า…
การประกอบธุรกิจแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ จัดอยู่กลุ่มธุรกิจเฉพาะ เพราะเข้าลักษณะเป็นการประกอบกิจการโดยปกติเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ เช่น การให้กู้ยืมเงิน ค้ำประกัน แลกเปลี่ยนเงินตรา ออก ซื้อ หรือขายตั๋วเงิน หรือรับส่งเงินไปต่างประเทศด้วยวิธีต่าง ๆ ซึ่งอยู่ในความควบคุมของธนาคารแห่งประเทศไทย
ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ผู้ประกอบกิจการในกลุ่มนี้ ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศในอัตรา 3% โดยผู้ประกอบการจะต้องยื่นแบบคำขอจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.01 ภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มประกอบกิจการ และไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม
โดยให้คำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะจากฐานภาษี ได้แก่ รายรับก่อนหักรายจ่ายใดๆ จากการแลกเปลี่ยนหรือซื้อขายเงินตรา ส่วนลด ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม ค่าบริการ หรือกำไรก่อนหักรายจ่ายๆ จากการแลกเปลี่ยนหรือซื้อขายเงินตราต่างประเทศ x อัตราภาษี และต้องเสียภาษีท้องถิ่นอีก 10% ของภาษีธุรกิจเฉพาะ
นำมายื่น ภ.ธ.40 เสียภาษีรายเดือนภายในวันที่ 15 ของทุกเดือน แม้ว่าเดือนใดจะไม่มีรายรับก็ตาม แต่ถ้าผลรวมออกมาขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยน หรือคำนวณแล้วภาษีธุรกิจเฉพาะไม่ถึง 100 บาท ให้กิจการยื่น แบบ ภ.ธ.40 เช่นกัน แต่ไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ